Farmakologiczne metody łagodzenia kaszlu

Jeżeli metody niefarmakologiczne są nieskuteczne, można rozważyć zastosowanie preparatów zawierających substancje zarejestrowane jako przeciwkaszlowe.
Bardzo wiele tzw. leków przeciwkaszlowych dostępnych jest już od kilkudziesięciu lat. Problem z farmakologicznym łagodzeniem kaszlu polega na tym, że w wiarygodnych badaniach naukowych nie wykazano istotnej skuteczności żadnego preparatu. Dlaczego tak się dzieje?

Otóż nasilenie kaszlu w ciągu dnia wielokrotnie się zmienia. Często mamy wrażenie, że to dzięki naszym interwencjom, choć w rzeczywistości może to być naturalny przebieg kaszlu. Ponadto złagodzenie kaszlu może być tzw. efektem placebo, czyli nieswoistą reakcją na nieczynną farmakologicznie substancję (np. słodki syrop).

Wielu rodziców oczekuje, że lekarz zaproponuje jakiś specyfik. Niektóre preparaty ziołowe oraz do stosowania miejscowego zostały zarejestrowane jako leki (przez co podlegają znacznie lepszej kontroli nadzoru farmaceutycznego). Jednak ze względu na mechanizm ich działania opisano je w rozdziale dotyczącym niefarmakologicznych metod leczenia kaszlu (p. Niefarmakologiczne metody łagodzenia kaszlu. Metody naturalne, wspierające).

Zarejestrowano wiele substancji do podawania doustnego. Bez recepty dostępne są preparaty butamiratu, dekstrometorfanu i kodeiny (dopiero po 12. roku życia), a na receptę - lewodropropizyna.

Jeżeli postępowanie niefarmakologiczne jest nieskuteczne, najpierw należy zastosować bezpieczniejsze leki: dekstrometorfan lub butamirat w odpowiedniej dawce dobranej do wieku i masy ciała dziecka. Jeśli natomiast dany preparat jest nieskuteczny, można go zamienić na inny (jednak dopiero, gdy upłynie czas do podania kolejnej dawki).

Nie należy stosować kilku leków przeciwkaszlowych jednocześnie. Szansa, że będą skuteczniejsze, jest mała, natomiast zdecydowanie zwiększa się ryzyko działań niepożądanych. Kolejne dawki leku zawsze należy podawać w odpowiednich odstępach wskazanych w ulotce dołączonej do opakowania. Zawsze należy rozważyć bilans korzyści i ryzyka ich stosowania, ponieważ jak każdy lek wywołują działania niepożądane. Na szczęście występują one rzadko i na ogół są łagodne.

Za najsilniejszy preparat przeciwkaszlowy uważa się kodeinę, choć nie potwierdzono tego w dobrze zaplanowanych badaniach naukowych. Nie zaleca się stosowania preparatów kodeiny u dzieci do ukończenia 12. roku życia. Co prawda niektóre preparaty złożone dopuszczono do stosowania w młodszym wieku, jednak należy pamiętać, że kodeina ulega przemianie metabolicznej do morfiny, co stwarza pewne zagrożenia u młodszych dzieci.

Względnie dobrze przebadanym lekiem jest lewodropropizyna, która działa obwodowo (czyli w obrębie dróg oddechowych, a nie ośrodka kaszlu w mózgu; jest przez to bezpieczniejsza). Preparat lewodropropizyny dostępny jest na receptę. Zwykle rodzice mają jednak zapas leków z wcześniejszych infekcji, które można wykorzystać samodzielnie przy następnej chorobie (zawsze należy dokładnie czytać ulotkę).
W leczeniu kaszlu powszechnie stosuje się leki przeciwhistaminowe (np. klemastynę), ale jest to zupełnie nieuzasadnione, o ile dziecko nie choruje na alergiczny nieżyt nosa. Jeżeli kaszel towarzyszy nasilonym objawom alergicznego nieżytu nosa (kataru siennego), to można go złagodzić, intensyfikując leczenie kataru zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego.

Stosowanie popularnych preparatów wapnia może doprowadzić do zagęszczenia wydzieliny, co utrudni jej odkrztuszanie, dlatego nie jest zalecane.

Powszechnie stosowane leki wziewne łagodzą kaszel dzięki nawilżeniu dróg oddechowych. Podobne efekty dają nebulizacje fizjologicznego roztworu soli, bez dodatku żadnej substancji. W badaniach nie wykazano skuteczności leków rozszerzających oskrzela w łagodzeniu kaszlu u dzieci, które nie chorują na astmę. Nie należy ich zatem stosować, jeżeli dziecko nie ma astmy, a przynajmniej świszczącego oddechu związanego z aktualną infekcją.

Artykuł przygotował: Dr n. med. Piotr Sawiec

Przeczytaj też

Czy kaszel może być spowodowany pasożytami?

Jest to częsta wątpliwość rodziców. Rzeczywiście w pewnej fazie rozwoju glisty ludzkiej jej larwy...

czytaj więcej

Co to jest kaszel? Jakie są jego najczęstsze przyczyny?

Kaszel jest podstawowym mechanizmem obronnym dróg oddechowych...

czytaj więcej

Czy kaszel jest groźny?

Sam kaszel na ogół nie jest groźny (może poza krztuścem, który może istotnie zaburzać oddychanie)...

czytaj więcej

Powiązane Artykuły

Niefarmakologiczne metody łagodzenia kaszlu. Metody naturalne, wspierające.

W naszej naturze leży chęć podjęcia jakiegokolwiek działania...

czytaj więcej

Co sądzić o „inteligentnych” syropach na kaszel suchy i mokry?

Aktualnie panuje moda na stosowanie różnych preparatów złożonych...

czytaj więcej
zobacz wszystkie artykuły